Programy FE 2021-2027 dla firm: FENG, FERS, FEnIKS, FEPW

Firmy mogą sięgać po pieniądze z trzech grup programów perspektywy 2021-2027: programów krajowych, 16 programów regionalnych i programów Interreg. Dla przedsiębiorców najważniejsze są FENG (innowacje i badania), FERS (kompetencje pracowników), FEnIKS (energia i środowisko), FEPW (Polska Wschodnia) oraz program regionalny województwa, w którym działasz. Poniżej krótko, co każdy z nich finansuje i kto ogłasza nabory.

Jak są ułożone programy?

Według Portalu Funduszy Europejskich Polska ma w tej perspektywie programy krajowe, programy regionalne zarządzane przez samorządy województw oraz programy Interreg, czyli współpracy międzynarodowej. Programów regionalnych jest 16, po jednym na województwo.

Krajowe to m.in. FEnIKS, FENG, FERS, FERC i FEPW, a także programy pomocy żywnościowej, rybactwa i pomocy technicznej, które nie są skierowane do zwykłych firm. Regulamin każdego naboru wskazuje, kto może składać wniosek, więc nazwa programu nie przesądza, że dany nabór jest dla przedsiębiorców.

FENG: innowacje i badania

Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki to program, w którym PARP i NCBR ogłaszają nabory dla przedsiębiorstw. Na stronie programu w PARP wymienione są m.in. Ścieżka SMART, Kredyt na innowacje, rozwój kompetencji, internacjonalizacja i dostępność.

Ścieżka SMART to największy instrument: projekt może łączyć prace badawczo-rozwojowe, wdrożenie innowacji, infrastrukturę B+R, cyfryzację, zazielenianie, internacjonalizację i kompetencje. Dla MŚP wniosek musi obejmować co najmniej moduł B+R albo wdrożenie innowacji. To program dla firm, które planują większy projekt rozwojowy, a nie jednorazowy zakup komputera.

FERS: kompetencje i rynek pracy

Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego finansują uczenie się przez całe życie, podnoszenie i zmianę kwalifikacji oraz zatrudnienie. Dla firmy najważniejsze jest to, że z tego programu pochodzą dofinansowania usług rozwojowych dla pracodawców i pracowników, wybieranych w Bazie Usług Rozwojowych. Jak to działa, opisujemy we wpisie BUR: dofinansowanie szkoleń pracowników.

FEnIKS: energia, klimat, środowisko

Program obejmuje m.in. efektywność energetyczną budynków, odnawialne źródła energii i infrastrukturę energetyczną, a także gospodarkę wodną, odpady i adaptację do zmian klimatu. Według strony ministerstwa wśród uprawnionych są MŚP, duże przedsiębiorstwa i operatorzy sieci, ale wiele naborów jest przeznaczonych dla samorządów i podmiotów publicznych. Nabory dla firm zdarzały się np. na poprawę efektywności energetycznej z instalacją OZE w dużych i średnich przedsiębiorstwach; wdraża je NFOŚiGW. Czy w danym roku jest coś dla małej firmy, sprawdź w aktualnym harmonogramie.

FEPW: Polska Wschodnia

Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej obejmują województwa lubelskie, podlaskie, podkarpackie, świętokrzyskie, warmińsko-mazurskie oraz mazowieckie bez Warszawy i 9 otaczających ją powiatów. Pierwszy z sześciu priorytetów nazywa się „Przedsiębiorczość i innowacje” i ma zwiększać konkurencyjność firm. Jeśli Twoja siedziba jest w tych regionach, program warto mieć na liście obok FENG.

FERC i programy regionalne

FERC, czyli Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy, dotyczą cyfryzacji. Przed analizą ogłoszenia sprawdź, kto jest uprawniony, bo nie każdy nabór jest dla przedsiębiorców.

Programy regionalne to osobne pule każdego województwa. Zakres działań dla firm, terminy i zasady są różne, a harmonogramy naborów publikują urzędy marszałkowskie. Dla małej firmy to często najbliższe źródło dotacji, bo konkurujesz z firmami z tego samego regionu.

Interreg: współpraca z zagranicą

Interreg finansuje projekty z partnerami z innych krajów, np. w programach Polska-Czechy, Polska-Słowacja czy Region Morza Bałtyckiego. Projekty tworzy się z partnerami z innych krajów, więc to raczej droga dla firm i instytucji, które już współpracują za granicą.

Nabór konkurencyjny czy niekonkurencyjny?

Ustawa wdrożeniowa (Dz.U. 2022 poz. 1079, art. 44) przewiduje dwa sposoby wyboru projektów. W naborze konkurencyjnym wnioski oceniane są według kryteriów i konkurują o pulę środków; tak zwykle wygląda nabór dla przedsiębiorców. Tryb niekonkurencyjny jest zarezerwowany dla projektów podmiotów jednoznacznie określonych przed złożeniem wniosku, np. realizujących zadania publiczne, strategicznych dla rozwoju kraju lub regionu, realizowanych w formie instrumentu finansowego albo dotyczących pomocy technicznej. Dla małej firmy oznacza to, że realna droga to nabór konkurencyjny z ogłoszeniem i regulaminem.

Dotacja nie jest jedyną formą. Część środków trafia do firm w postaci instrumentów finansowych, czyli pożyczek lub gwarancji udzielanych przez pośredników. Różnice między formami opisujemy w poradniku Dotacja, pożyczka, gwarancja.

Co z tego wynika dla małej firmy?

• Najpierw sprawdź status MŚP, bo wiele naborów jest tylko dla mikro, małych i średnich firm. Jak to zrobić, wyjaśnia wpis Status MŚP.
• Potem wybierz cel (inwestycja, innowacja, kompetencje, energia), a dopiero na jego podstawie program.
• Następnie przeczytaj regulamin naboru, zanim zaczniesz pisać wniosek. Lista rzeczy do sprawdzenia jest we wpisie Regulamin naboru.
• Na końcu sprawdź pomoc de minimis, jeśli nabór jej wymaga. Zasady są w limicie de minimis.

Dla firm składających oferty w przetargach dotacja ma drugą stronę: jeśli dostaniesz dofinansowanie, kupujesz usługi i towary według zasad projektu. Piszemy o tym w poradniku o zasadzie konkurencyjności.

Jak Radar Przetargów pomaga w szukaniu naborów?

W aplikacji jest widok „Dofinansowania”: nabory z Portalu Funduszy Europejskich, z portalu Komisji Europejskiej, od lokalnych grup działania, z BGK, projekty z Bazy Usług Rozwojowych i otwarte konkursy ofert z BIP. Przeglądanie naborów jest w każdym pakiecie, a w pakiecie Free pokazujemy do 20 wyników na jedno wyszukiwanie. Dopasowanie naborów do profilu firmy (forma prawna, wielkość, siedziba, PKD) jest w pakietach Plus i Pro oraz w okresie próbnym. To podpowiedź z treści naboru, a wiążący jest zawsze regulamin. Radar nie pisze wniosków i nie wysyła jeszcze powiadomień o nowych naborach. Pakiety są na stronie Cennik, a źródła danych na stronie Dane.

Najczęstsze pytania

Który program jest najlepszy dla małej firmy?

Nie ma jednego. Mała firma z innowacyjnym projektem patrzy na FENG, firma z Polski Wschodniej także na FEPW, firma szukająca szkoleń dla zespołu na FERS i BUR, a firma planująca zwykłą inwestycję najpierw na program regionalny swojego województwa.

Czy wszystkie programy są tylko dla MŚP?

Nie. Niektóre nabory są otwarte także dla dużych firm, inne dla samorządów albo organizacji. Wiążące jest ogłoszenie o naborze, które wymienia potencjalnych wnioskodawców.

Skąd wiem, kiedy będzie nabór?

Z harmonogramu naborów publikowanego przez instytucję zarządzającą programem. Jest aktualizowany co najmniej raz na kwartał, ale to plan, a dopiero ogłoszenie o naborze podaje obowiązujący termin.