Status MŚP: jak policzyć wielkość firmy do dofinansowania

Status MŚP ustala się według unijnej definicji z załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 (tożsamej z zaleceniem 2003/361/WE). Firma jest mikro, małą albo średnią, gdy zatrudnia mniej niż 10, 50 albo 250 osób i jednocześnie jej roczny obrót lub suma bilansowa nie przekracza 2, 10 albo 50 mln euro (dla średniej: obrót do 50 mln euro lub suma bilansowa do 43 mln euro). Samo zatrudnienie nie wystarcza, bo trzeba doliczyć firmy powiązane i partnerskie.

Jakie są progi?

Art. 2 załącznika I wymienia trzy kategorie:

Kategoria	Zatrudnienie	Obrót roczny	Suma bilansowa
Mikro	mniej niż 10 osób	do 2 mln EUR	do 2 mln EUR
Mała	mniej niż 50 osób	do 10 mln EUR	do 10 mln EUR
Średnia	mniej niż 250 osób	do 50 mln EUR	do 43 mln EUR

Warunki dotyczące finansów to alternatywa: wystarczy, że spełnisz próg obrotu albo sumy bilansowej. Zatrudnienie musi się mieścić zawsze. Progi dotyczą kwot w euro, a przeliczenie na złote reguluje dokument naboru.

Krajowa definicja z art. 7 ust. 1 Prawa przedsiębiorców (Dz.U. 2018 poz. 646) opiera się na podobnych liczbach, ale mówi o co najmniej jednym roku z dwóch ostatnich lat obrotowych i liczy średnioroczne zatrudnienie. W naborach UE obowiązuje definicja unijna, więc nie zakładaj, że wynik z innego dokumentu będzie taki sam.

Kogo liczysz do zatrudnienia?

Art. 5 załącznika I definiuje zatrudnienie jako liczbę rocznych jednostek pracy (AWU). Osoby pracujące w pełnym wymiarze przez cały rok to jedna jednostka, a praca w niepełnym wymiarze i sezonowa liczy się ułamkiem. Do personelu zalicza się:

• pracowników;
• osoby traktowane jak pracowników według prawa krajowego;
• właścicieli-kierowników;
• wspólników, którzy regularnie pracują w firmie i czerpią z niej korzyści finansowe.

Nie liczysz praktykantów i uczniów z umową o naukę zawodu ani okresów urlopów macierzyńskich i rodzicielskich. Właściciel, który pracuje w firmie, wlicza się do zatrudnienia.

Jakie dane i z jakiego okresu?

Art. 4 mówi, że dane dotyczą ostatniego zatwierdzonego okresu obrachunkowego, liczone w skali rocznej. Obrót podajesz bez VAT i innych podatków pośrednich. Jeśli przekroczysz progi, status nie zmienia się od razu: dopiero gdy przekroczenie wystąpi w dwóch kolejnych okresach obrachunkowych (art. 4 ust. 2).

Firma nowo założona, która nie ma jeszcze zatwierdzonych sprawozdań, stosuje oszacowanie w dobrej wierze z bieżącego roku (art. 4 ust. 3). Regulamin naboru może doprecyzować, na jaki dzień oceniać status, więc sprawdź go zawsze, a oświadczenie o statusie wypełniaj na podstawie dokumentów księgowych.

Samodzielna, partnerska czy powiązana?

Art. 3 dzieli przedsiębiorstwa na trzy typy:

• Samodzielne. Nie ma w niej udziałów ani praw głosu innej firmy na poziomie 25% lub więcej i sama nie ma ich w innych. Liczysz wyłącznie jej własne dane (art. 6 ust. 1).
• Partnerskie. Jedna firma ma samodzielnie albo łącznie z powiązanymi co najmniej 25% kapitału lub praw głosu w drugiej, ale nie ma nad nią kontroli. Dane partnera dodajesz do swoich proporcjonalnie do udziału (art. 6 ust. 2).
• Powiązane. Jedna firma kontroluje drugą, np. ma większość praw głosu, może powoływać lub odwoływać większość zarządu albo rady nadzorczej, albo wywiera dominujący wpływ na podstawie umowy lub statutu. Dane powiązanej firmy dodajesz w całości, 100% (art. 6 ust. 2).

Dodatkowa reguła: przedsiębiorstwo, w którym co najmniej 25% kapitału lub praw głosu kontrolują organy publiczne, nie może być uznane za MŚP (art. 3 ust. 4), z wyjątkami z ust. 2. Przepisy przewidują też łagodniejsze traktowanie niektórych inwestorów, np. aniołów biznesu, uczelni i instytucji finansowych, jeśli nie angażują się w zarządzanie firmą.

Przykład: dwie firmy, jedna decyzja

Przykład: firma A zatrudnia 40 osób, jej obrót to 5 mln EUR. Sama wygląda na małą. Ma jednak 30% udziałów w firmie B, która zatrudnia 100 osób. To przedsiębiorstwo partnerskie, więc do zatrudnienia A dodajesz 30% z 100, czyli 30 osób: razem 70. Firma A przekracza próg 50 osób i według tej definicji jest średnia, a nie mała.

Gdyby A miała 60% udziałów w firmie C z 50 pracownikami, C byłaby powiązana i liczyłaby się w całości: 40 + 50 = 90 osób. Ten sam mechanizm obejmuje obrót i sumę bilansową.

Jak się przygotować do oświadczenia?

1. Zbierz dane o właścicielach i ich udziałach w innych firmach: wpisy w KRS, umowy spółek, informacje o prawach głosu.
2. Porównaj udziały i prawa głosu z progiem 25% oraz z kryteriami kontroli, żeby ustalić, czy firma jest samodzielna, partnerska czy powiązana.
3. Weź dane z ostatniego zatwierdzonego okresu: sprawozdanie finansowe, informacje o liczbie osób (ZUS, listy płac).
4. Wypełnij wzór oświadczenia z dokumentów naboru. Przepisy dopuszczają oświadczenie przedsiębiorstwa o jego statusie, a nieprawda w oświadczeniu składanym instytucji grozi odpowiedzialnością karną.

Zasady podobnego liczenia powiązań są też w pomocy de minimis, gdzie powiązane firmy tworzą „jedno przedsiębiorstwo”. Opisujemy to we wpisie Pomoc de minimis. Zanim zaczniesz wypełniać dokumenty, przeczytaj regulamin naboru, a gdy szukasz naborów, wpis Gdzie szukać dofinansowania.

Najczęstsze pytania

Czy status MŚP z KRS albo z GUS wystarczy?

Nie. Wpis w rejestrze nie określa statusu według definicji unijnej. Status wynika z danych finansowych, zatrudnienia i powiązań, które ujawniasz w oświadczeniu.

Czy firma z jednym wspólnikiem prowadzącym inne firmy też liczy je razem?

Tak, jeśli wspólnik kontroluje obie firmy, są powiązane i dane liczy się łącznie. Jeśli ma 25% lub więcej, ale nie kontroluje, są partnerskie i dane dodaje się proporcjonalnie.

Czy zmiana statusu po przekroczeniu progów następuje od razu?

Nie. Przekroczenie progów musi wystąpić w dwóch kolejnych okresach obrachunkowych, żeby zmienił się status (art. 4 ust. 2).

Czy firma założona w tym roku jest MŚP?

Może być. Jeśli nie ma zatwierdzonych sprawozdań, stosuje się oszacowanie w dobrej wierze w trakcie roku finansowego (art. 4 ust. 3). Szczegóły zawsze sprawdź w regulaminie naboru.