Oświadczenie sankcyjne w przetargu: kogo dotyczy
Oświadczenie sankcyjne w przetargu: art. 7 ustawy sankcyjnej, art. 5k rozporządzenia 833/2014, beneficjent rzeczywisty i lista osób do sprawdzenia przed ofertą.
Oświadczenie sankcyjne to oświadczenie wykonawcy, że nie podlega wykluczeniu na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz, w zamówieniach od progów unijnych, że nie obejmuje go zakaz z art. 5k rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014. Zamawiający dołącza wzór do SWZ i zwykle żąda go razem z ofertą. Wykluczenie działa jednak z mocy ustawy, więc obowiązuje także wtedy, gdy formularza w SWZ zabraknie.
Skąd wzięło się oświadczenie sankcyjne?
Są dwa niezależne źródła i dlatego w SWZ spotkasz zwykle dwa oświadczenia albo jedno z dwoma punktami.
- Przepis krajowy. Art. 7 ust. 1 ustawy sankcyjnej (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 514) nakazuje wykluczyć z postępowania prowadzonego według Pzp trzy grupy podmiotów. Dotyczy to także zamówień poniżej progów stosowania Pzp (próg opisuje wpis o progach zamówień publicznych w 2026 r.), bo art. 7 ust. 9 rozszerza ust. 1-8 na postępowania o wartości niższej niż w art. 2 ust. 1 Pzp i na zamówienia wyłączone spod Pzp.
- Przepis unijny. Art. 5k rozporządzenia 833/2014 zakazuje udzielania zamówień rosyjskim wykonawcom. Według Urzędu Zamówień Publicznych stosuje się go tylko do zamówień o wartości równej lub wyższej niż progi unijne.
W obu przypadkach zamawiający zwykle opiera się na art. 125 ust. 1 Pzp, czyli na oświadczeniu składanym do oferty, a potem na ewentualnym wezwaniu do dokumentów. Ogólne zasady tego oświadczenia opisaliśmy we wpisie o oświadczeniu z art. 125 Pzp.
Kogo dotyczy art. 7 ust. 1 ustawy sankcyjnej?
Z postępowania wyklucza się:
- wykonawcę wymienionego w wykazach z rozporządzeń Rady (WE) nr 765/2006 i (UE) nr 269/2014 albo wpisanego na krajową listę na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw wewnętrznych;
- wykonawcę, którego beneficjentem rzeczywistym w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy jest osoba z tych wykazów lub listy (albo była nim od 24 lutego 2022 r.);
- wykonawcę, którego jednostką dominującą w rozumieniu ustawy o rachunkowości jest podmiot z tych wykazów lub listy (albo był nią od 24 lutego 2022 r.).
Wykluczenie trwa tak długo, jak okoliczności z ust. 1 (ust. 2). Zamawiający odrzuca wówczas ofertę lub wniosek (ust. 3). Podmiot, który mimo wykluczenia ubiega się o zamówienie, podlega karze pieniężnej do 20 000 000 zł nakładanej przez Prezesa UZP (ust. 6 i 7).
Art. 110 ust. 2 Pzp dotyczy wskazanych w nim podstaw z art. 108 i 109. Art. 7 ustawy sankcyjnej jest osobnym przepisem, więc samooczyszczenie opisane we wpisie o art. 110 Pzp go nie obejmuje.
Co dodaje art. 5k rozporządzenia 833/2014?
Według wyjaśnień UZP (Pytania i odpowiedzi, sprawdzone 4.11.2026) zakaz obejmuje:
- obywateli rosyjskich oraz osoby fizyczne i prawne, podmioty lub organy z siedzibą w Rosji;
- podmioty, których prawa własności w ponad 50% należą bezpośrednio lub pośrednio do powyższych;
- podmioty działające w imieniu lub pod kierunkiem powyższych.
Zakaz dotyczy też podwykonawców, dostawców i podmiotów, na których zdolnościach wykonawca polega, jeżeli przypada na nich ponad 10% wartości zamówienia. Zamawiający może wtedy zażądać zastąpienia takiego podmiotu. UZP wskazuje, że wykonawca składa oświadczenie odrębnie, bo formularz JEDZ tego zakresu nie obejmuje. Oferta wykonawcy objętego zakazem podlega odrzuceniu na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a Pzp, jako złożona przez wykonawcę podlegającego wykluczeniu.
Różnica ma znaczenie praktyczne. Art. 7 ustawy sankcyjnej nie obejmuje podwykonawców ani podmiotów udostępniających zasoby, a art. 5k tak, ale tylko od progów unijnych i z progiem 10% wartości zamówienia.
Jak sprawdzić, czy ktoś nie jest na liście?
Zanim podpiszesz oświadczenie, sprawdź kolejno:
- Wykazy unijne. Rozporządzenia 765/2006 i 269/2014 zawierają listy osób i podmiotów objętych środkami ograniczającymi. Dostępne są w EUR-Lex.
- Listę krajową. Prowadzi ją minister właściwy do spraw wewnętrznych i publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej; decyzje o wpisie są na stronie ministerstwa na gov.pl.
- Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR). Pokaże Ci, kto jest beneficjentem rzeczywistym spółki, o ile podmiot ma obowiązek zgłoszenia. Dla spółki zagranicznej szukaj odpowiednika w jej państwie.
- Własne dokumenty. Księga udziałów, umowa spółki, sprawozdanie finansowe z informacją o jednostce dominującej.
Zachowaj notatkę z datą sprawdzenia i źródłem. Jeżeli zamawiający zapyta później o podstawę oświadczenia, odtworzysz ją w kilka minut.
Kogo sprawdzić przed podpisaniem oferty?
| Podmiot | Art. 7 ustawy sankcyjnej | Art. 5k rozp. 833/2014 |
|---|---|---|
| Wykonawca (spółka lub osoba fizyczna) | tak | tak |
| Wspólnicy i akcjonariusze z udziałem ponad 50% | pośrednio, przez beneficjenta rzeczywistego | tak |
| Beneficjent rzeczywisty | tak | pośrednio, przez własność |
| Jednostka dominująca | tak | pośrednio, przez własność |
| Członek konsorcjum | tak, każdy jako wykonawca | tak |
| Podmiot udostępniający zasoby | nie wprost (według UZP ustawa go nie obejmuje) | tak, gdy ponad 10% wartości |
| Podwykonawcy i dostawcy | nie | tak, gdy ponad 10% wartości |
Pozostałe podstawy wykluczenia z Pzp zestawia poradnik o podstawach wykluczenia z art. 108 i 109. Kolumna z art. 5k zadziała tylko wtedy, gdy zamówienie osiąga progi unijne. Przy tabeli pamiętaj, że to uproszczenie. Wiążąca jest treść przepisów i wzór oświadczenia w SWZ.
Najczęstsze błędy przy oświadczeniu sankcyjnym
- Podpisanie wzoru bez sprawdzenia wspólników i beneficjentów. Wystarczy jeden udziałowiec wpisany w wykazie.
- Pominięcie dostawcy lub podwykonawcy, na którego przypada ponad 10% wartości, gdy zamówienie jest unijne.
- Złożenie oświadczenia tylko przez lidera konsorcjum. Art. 125 ust. 4 Pzp wymaga, by oświadczenie składał każdy z wykonawców ubiegających się wspólnie, a zamawiający zwykle tak samo traktuje oświadczenia sankcyjne.
- Zakładanie, że oświadczenie jest zbędne, bo zamówienie jest małe. Wykluczenie z art. 7 stosuje się także poniżej progów.
- Używanie starego wzoru z poprzedniego przetargu. Przepisy i listy się zmieniają, a zamawiający mogą zmieniać brzmienie oświadczeń.
Podanie nieprawdziwych informacji grozi nie tylko odrzuceniem oferty. Zamawiający może wykluczyć wykonawcę, który w wyniku zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa wprowadził go w błąd (art. 109 ust. 1 pkt 8 Pzp). Do tego dochodzi kara z art. 7 ust. 6 i 7 ustawy sankcyjnej. Jeśli masz wątpliwość, czy Twój wspólnik albo odbiorca pośredni mieści się w kategoriach, zapytaj prawnika albo zamawiającego przed terminem składania ofert.
Najczęstsze pytania
Czy oświadczenie sankcyjne jest obowiązkowe poniżej progów Pzp?
Wykluczenie z art. 7 ustawy sankcyjnej obowiązuje także poniżej progów (art. 7 ust. 9). Art. 5k rozporządzenia 833/2014 dotyczy według UZP tylko zamówień od progów unijnych. Formę oświadczenia określa SWZ lub zapytanie ofertowe.
Kto składa oświadczenie w konsorcjum?
Każdy wykonawca ubiegający się wspólnie o zamówienie. Art. 125 ust. 4 Pzp wprost tak mówi o oświadczeniu wstępnym. Zamawiający zwykle stosuje tę samą zasadę do oświadczeń sankcyjnych, więc przygotuj je dla każdej firmy.
Czy mogę uniknąć wykluczenia przez samooczyszczenie?
Nie na podstawie art. 110 Pzp. Art. 7 ustawy sankcyjnej to odrębna podstawa, a wykluczenie trwa tak długo, jak okoliczności z ust. 1. Wykluczenie mija, gdy podmiot zniknie z wykazów albo zmieni się struktura własności.
Co z podwykonawcą, który ma udziały rosyjskie?
Od progów unijnych sprawdź art. 5k, jeżeli na podwykonawcę przypada ponad 10% wartości zamówienia. Zamawiający może zażądać jego zastąpienia. Zadaj pytanie do SWZ, jeśli nie wiesz, czy zamawiający wymaga wykazu podwykonawców i dostawców.